EkoSkarby o Świętej Górze Polanowskiej

Z racji jubileuszu 95-lecia Lasów Państwowych powstała kolejna opowieść o skarbach pomorskiej przyrody, w tym o naszej Świętej Górze Polanowskiej.

Eko-skarby pomorskiej przyrody 5 – Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Szczecinek

Kilkanaście tysięcy lat temu, w okresie najmłodszego zlodowacenia, zwanego bałtyckim, w wyniku czwartego postoju cofającego się na północ lodowca, doszło do powstania pasma moren czołowych, w którym znajdziemy dziś trzy święte góry Pomorza: Górę Chełmską koło Koszalina, Rowokół koło Smołdzina oraz najwyższą z nich Świętą Górę koło Polanowa, położoną na terenie Leśnictwa Zacisze, w Nadleśnictwie Polanów.

Zarejestrowane ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą niemal ze wszystkich epok: od epoki kamienia po średniowiecze. W odniesieniu do samej Świętej Góry brak jest rzetelnej wiedzy historycznej o tym, jak wyglądało to miejsce zanim, prawdopodobnie w końcu XIII wieku, wzniesiono tu pierwszą katolicką świątynię. Każdą historyczną lukę zawsze wypełniają różnorodne mity i legendy. W tym przypadku również: od niezwykle barwnej wizji świętego gaju dębowego, w którym miano sprawować sądy i składać ofiary, po kamienne stele, pełniące rolę ołtarzy ofiarnych ku czci Światowida.

Historyczne zapiski dotyczące świątyni na Górze Polanowskiej pochodzą dopiero z XVI wieku. Według nich, była to pokaźnych rozmiarów budowla wzniesiona z cegły na kamiennych fundamentach, założona na planie kwadratu o boku 12 metrów z wieżą, w której umieszczono trzy dzwony.

W połowie XVI wieku Książęta Zachodniopomorscy ogłosili luteranizm, jako jedyną obowiązującą religię. Jednakże, pomimo rozpoczęcia procesu likwidacji Kościoła katolickiego, na Świętej Górze Polanowskiej kult katolicki trwał jeszcze przez ponad pół wieku. Do rozbiórki świątyni na Świętej Górze przystąpiono w początkach XVII wieku i trwała ona przez wiele kolejnych lat. W efekcie świątynia zniknęła z powierzchni ziemi, a katolickie życie religijne zamarło na Świętej Górze na blisko trzy i pół wieku.

Dopiero w kwietniu 1946 roku na szczycie Świętej Góry ponownie stanął krzyż, który poświęcił proboszcz polanowskiej parafii, ksiądz Walter Hruza. Wypowiedział wówczas znamienne słowa: „Staraniem naszym będzie w najbliższej przyszłości zapoczątkować fundamenty dla kaplicy, a tymczasem niech krzyż z tej Góry błogosławi miastu i okolicy!”.

Wielkim orędownikiem powrotu życia religijnego na Świętą Górę był ksiądz kardynał Ignacy Jeż, który w grudniu 1993 roku, w Darłowie, zwrócił się do proboszcza tamtejszej parafii, franciszkanina ojca Janusza Jędryszka, z wyraźnym poleceniem: „Weź się za budowę kaplicy na Świętej Górze Polanowskiej!”. Wkrótce potem, ojciec Janusz, urzeczony ciszą i pięknem tego miejsca, rozpoczął starania, związane z powstaniem kaplicy i franciszkańskiej pustelni, których budowę ukończono w roku 2004. 

Niewielu wie, że Świętą Górę Polanowską łączy ze Świętą Górą Athos w dalekiej Grecji ikona Maryi Bramy Niebios, której oryginał znajduje się w monasterze lwiron, w Republice Mnichów, na Athos. To jedna z najbardziej znanych i czczonych ikon Kościoła prawosławnego. Okazuje się, że katolickiego również. Tę kopię dla franciszkańskiej pustelni na Świętej Górze namalował, a właściwie napisał, pochodzący z Bułgarii, malarz Todor Dimczewski.

Najstarszy dokument mówiący o pielgrzymce na Świętą Górę Polanowską pochodzi z 1435 roku. Od tego czasu, przez blisko sześć wieków, to miejsce które urzeka swym dziewiczym pięknem i niewyobrażalną wprost ciszą, nawiedziła niezliczona rzesza pielgrzymów. Każdego roku, majową porą, pielgrzymują tu również leśnicy. Ludzie w zielonych mundurach wtapiając się w zieleń Świętej Góry, dołączają do tych, którzy zmęczeni zgiełkiem świata pragną zanurzyć się w niczym niezmąconej ciszy tego niezwykłego miejsca, by odnaleźć Boga.